O sector público produce unha gran variedade de información, que é potencialmente reutilizable polos cidadáns e pola industria de contidos dixitais, por exemplo, información social, económica, xeográfica, estatística, meteorolóxica ou turística e sobre empresas e educación. Esta información ten unhas características que a fan particularmente atractiva para o sector dos contidos dixitais, xa que é de calidade, completa e fiable. Ao mesmo tempo, o TIC cambiou radicalmente as vías de acceso á información en xeral e á información do sector público en particular, facilitando considerablemente a recollida de información, a súa difusión, posta a disposición e transformación.

A reutilización da información do sector público consiste no uso por parte de persoas físicas ou xurídicas de información xerada por organismos do sector público, con fins comerciais ou non, segundo indica a Lei 37/2007, de 16 de novembro, sobre reutilización da información do sector público, que transpone a directiva europea 2003/98.

Recentemente o Consello de Ministros aprobou, o Real Decreto 1495/2011 polo que se desenvolve a citada Lei. O texto precisa as obrigacións das administracións e organismos do sector público estatal para promover a reutilización. En concreto, establece unha autorización xeral para a reutilización da información dispoñible na AGE, salvo que o impida a normativa de acceso ou unha normativa específica, como a aplicable á protección de datos de carácter persoal. Así mesmo, define as responsabilidades en materia de reutilización da información en cada organismo público no ámbito da AGE. Tamén establece normativamente un Catálogo de Información Pública reutilizable, [http://www.datos.gob.es], que permite acceder desde un único punto aos distintos recursos de información pública dispoñible, en principio no ámbito da AGE. En canto ás modalidades de reutilización, a regra xeral será a posta a disposición sen suxeición a condicións específicas, sendo aplicables unhas condicións xerais previstas no Real Decreto. A fin de expresar de modo uniforme estas condicións, o Real Decreto contén un aviso legal tipo para ser utilizado nas páxinas web e sedes electrónicas da Administración Xeral do Estado.

Dous son as iniciativas que a nivel mundial, e nun exercicio de transparencia sen precedentes, iniciaron o camiño cara a modelos de Goberno máis abertos nos que o obxectivo é utilizar as vantaxes que ofrecen as tecnoloxías da Web para destronar o segredo que se instaurou por defecto, pasando a Administración a cumprir un papel de simple xestor da información en lugar de considerarse o propietario da mesma como sucedera até o momento.

• USA, a través da figura de Barack Obama, que impulsou mediante unha directiva de Goberno Aberto a creación dun sistema de transparencia, participación pública e colaboración, co convencemento de que dita estratexia fortalecerá a democracia e promoverá a eficiencia e efectividade no Goberno.

Os alicerces da estratexia USA baséanse na publicación online da Información Gobernamental, a mellora na calidade da devandita información, a promoción e institucionalización dunha cultura de Goberno Aberto e a creación dun Framework común que lle de soporte. [http://www.data.gov/]

• UK, mediante a figura de Gordon Brown, e posteriormente David Cameron, iniciou tamén un proceso de apertura mediante a publicación da información que obra en poder da Administración, co obxectivo de axudar aos cidadáns a entender como funciona o goberno e como levan a cabo as distintas políticas.

A principal motivación no caso do Reino Unido é o convencemento de que esta información pública de fácil acceso axudará a que os cidadáns poidan tomar mellores decisións e realizar suxestións sobre as políticas de Goberno baseadas na información recibida. [http://data.gov.uk/]

Ambas as iniciativas comparten o obxectivo común de publicar os conxuntos de datos dos que dispón a Administración nun exercicio de transparencia polo que esa información volve aos seus verdadeiros donos - a cidadanía - creando ao mesmo tempo procesos máis eficientes de funcionamento interno e externo que melloren as operacións e intercambios dentro da propia Administración.

Así pois, as iniciativas pioneiras de Goberno Aberto baseáronse nun mesmo concepto, o Open Government Data, ou o que é o mesmo, a publicación da información que obra en poder das distintas Axencias da Administración, facéndoa accesible a todo o mundo baixo as seguintes premisas:

• A información ten que ser completa.
• Os datos deben provir directamente da fonte, sen transformación algunha.
• A publicación debe realizarse a tempo para preservar o valor da información.
• A información ten que estar dispoñible para o maior número de usuarios posibles.
• Os datos deben presentar unha estrutura mínima que permita o seu tratamento automatizado
• A publicación ten que estar libre de discriminación e dispoñible para calquera.
• Os formatos de publicación deben ser non propietarios.
• A información debe estar libre de restricións de copyright ou patentes.

As Iniciativas Open Data constitúen un convenio tácito entre os promotores dos procesos de apertura de datos -a Administración Pública- e os consumidores desa información -o sector infomediario ou o que é o mesmo o conxunto de empresas, emprendimento, academia, o activismo social, a cidadanía, etc.- que transforman a información en bruto que publican as administracións en novos servizos e aplicacións de valor agregado. Para que estas iniciativas teñan éxito debe producirse un dialogo permanente entre ambas as partes, onde a oferta satisfaga a demanda de información publica e onde o resultado da transformación desa información en bruto satisfaga á súa vez necesidades da cidadanía. Só desta maneira, cun dialogo fluído entre produtores e consumidores de información constituiranse coa fortaleza suficiente os cimentos das políticas baseadas en Open Government.

Segundo o recente estudo desenvolvido no Marco do Proxecto Achega, o Sector Infomediario é o conxunto de empresas que xeran aplicacións, produtos e/ou servizos de valor engadido destinados a terceiros, a partir da información do Sector Público. A estimación do volume de negocio asociado directamente á actividade infomediaria das empresas que constitúen o universo do estudo sitúase entre 550 e 650 millóns de euros.

O consumo de dato publico estará motivado pola capacidade de visión de negocio por parte da comunidade reutilizadora complementario á proactividade da Administración para abrir os datos de maior interese. Este consenso de intereses debe ser impulsado inicialmente desde a posición dos Gobernos como axente promotor das Iniciativas. Para iso, débense impulsar accións de motivación, dirixidas principalmente á promoción económica en centros de empresas, incubadoras tecnolóxicas, etc., para o desenvolvemento de novas aplicacións, con formación orientada á percepción de novos modelos de negocio e o fomento de novos desenvolvementos entre os colectivos de emprendedores. A Administración ten o poder de estimular a Innovación e o desenvolvemento económico promovendo a creación de novas aplicacións e impulsando un novo sector económico: o da reutilización.

Doutra banda é fundamental, promover a interoperabilidade e a transparencia entre as unidades funcionais da Administración. Tan importante é motivar a terceiros externos na reutilización da información, como á propia administración internamente. Debe existir unanimidade en canto á importancia da armonización nas iniciativas Open Data, a utilización de suficiente meta-información para poder valorar axeitadamente os datos e a creación de estándares respecto diso para conseguir unificar e documentar vocabularios nas áreas onde aínda non existen. A homoxeneidade e estandarización dos formatos utilizados favorece o intercambio de información entre as diferentes unidades funcionais da administración. Tampouco hai que perder de vista que Open Data necesita dunha aproximación integral, e non unicamente desde unha perspectiva técnica. Os retos técnicos son en xeral menores que os conceptuais, xa que o camiño a seguir está hoxe en día máis claro na parte técnica con respecto a outros aspectos organizativos, conceptuais, políticos e de sensibilización. Débese ter en conta que, aínda que con respecto á transparencia o fundamental é o volume de información aberto, en canto á reutilización é tamén primordial contar cunha boa base tecnolóxica. É por iso que resulta moi importante tamén chegar a un compromiso axeitado entre a inmediatez das iniciativas raw data (datos en cru -tal cal están- e a potencia ofrecida por o Linked Data, chegando a un equilibrio que permita a sustentabilidade a longo prazo.

A realidade das Iniciativas Open Data que se están implementando no mundo, pon de manifesto que a apertura de datos non só facilita a distribución de servizos aos cidadáns, senón tamén o control que estes poden exercer sobre a súa calidade. Estase a demostrar que o desenvolvemento económico pode vir dado polo retorno producido da creación e venda de novas aplicacións ou servizos, ou tamén, polo aforro de custos que pode supor producir servizos innovadores reutilizando, sen custo, información que provén do sector publico. Actualmente, están a desenvolverse aplicacións mais ricas en contidos, mais útiles, de maior calidade e a menor custo. 

Nun momento de conxuntura de crise, é importante repensar cal é o rol que debe exercer unha administración pública -sempre escasa de recursos- na creación de servizos innovadores e centrados nas necesidades do usuario. O rol mais probable que se debe esperar, é o de provedor de información de valor que promove a innovación proporcionando un papel relevante ao sector privado no desenvolvemento do Goberno electrónico. Trátase de diminuír gasto publico sen minguar a calidade dos servizos prestados á cidadanía.